De techniek van het fusen

Fusen. Een summiere uitleg. (Toch iets langer dan verwacht)

Het smelt-proces "fusen"
Fusing of glasversmelten is een eeuwenoude techniek die teruggaat tot de Egyptenaren, Romeinen en Etrusken. Sommige van de objecten die zij maakten zijn tot op heden verbazenwekkend en enkele stukken van ca. 200v. Chr. worden tentoongesteld in o.a. het Corning museum in de staat New York.Van 4000 v.Chr. tot aan het begin van onze jaartelling werd fusing veel toegepast. Hierna verdween het fusen, door de ontdekking van de blaaspijp. In de vijftiger jaren werden experimenten uitgevoerd door het echtpaar Higgins te New York en hoewel het nog tot in de jaren tachtig duurde werd toen al het tijdperk her-ingeluid voor het fusen.

Experimenten die ervaringen worden
Afgelopen 20 jaar werd de techniek nieuw leven ingeblazen. Ook Jaroglas(zie gelijknamige website) in Tilburg ontwikkelde ideeen en bracht kombinaties met andere technieken op de markt, zoals fusen met glas-in-lood of met keramiek. Veel kunstenaars maken gebruik van onze technieken. Bijgaand een voorbeeld van glas-in-lood met fusen. Jaroglas maakte hierin al vele en mooie ontwerpen die uitgevoerd werden in glaspanelen waarvan de delen in gefused glas totaal worden geintregeerd in het volledige glas-in-lood paneel.
Bij het fusen zijn vooral de diverse eigenschappen belangrijk die de te verwerken glaasoorten dienen te hebben zoals bijvoorbeeld het "Compatible" zijn. Dit betekent in wezen dat glassoorten dezelfde eigenschappen hebben en daardoor met elkaar versmolten kunnen worden. Diverse kunstenaars vonden met het "fusen" expressie, vergaarden kennis en lieten anderen van hun ervaringen medeprofiteren. Weer later werd door nieuwe technieken, materialen en proefnemingen het fusen toegankelijker.

De laatste jaren werden nieuwe ovens en materialen ontwikkeld en door onderlinge uitwisseling kwamen nieuwe technieken met nieuwe mogelijkheden. Ook Internet draagt hier toe bij met het informatie vergaren, uitwisselen en het bewerken ervan. Zowel voor de glasbewerker op zijn terrein als de opdrachtgever die nog zoekende is. Wat de opdrachtgever betreft: de glazenier en /of glaskunstenaar adviseert en helpt hem bij de verwezenlijking van een idee op zowel creatief als op technisch niveau waarbij de opdrachtgever centraal staat. Vrijheid voor de glaskunstenaar en werken op opdracht is een groot goed en vereist een groot vertrouwen tussen opdrachtgever en glasbewerker. Glazeniers van het traditionele ambacht met kenis van het brandschilderen en glas-in-lood worden in de toekomst specialistische glasbewerkers. En we staan nog maar aan het begin van het glas.

De techniek van het hernieuwde ambacht: het fusen
Glasfusen is een bewerkelijke techniek. De glaskunstenaar dient een behoorlijke glas/materialen- en ovenkennis te hebben.
Fusen betekent: glasstukken met elkaar verbinden door middel van warmte en dit gebeurt normaal gesproken in een oven.
Maar eerst enige feiten: Glas zet uit bij verwarming en krimpt bij afkoeling. De ene glassoort zet meer uit of krimpt meer dan de andere. Dit noemt men uitzettingscoëfficiënten. Worden glassoorten met verschillende uitzettingscoëfficiënten samen gesmolten, dan ontstaat bij de afkoeling spanning in het glas waardoor dit breekt, direkt of zelfs na vele jaren. De glasbewerker dient altijd zijn glas te testen want behalve de uitzettingscoëfficiënten zijn er meer factoren (temperatuur, viscositeit en ook dikte, grootte, kleuren, ingevoegde materialen enzovoort) waarbij je rekening moet houden om een stuk naarbehoren uit de oven te laten komen.Goede kennis van stookcurves en eigenschappen van het glas is onontbeerlijk.Zo gebruikt Jaroglas al sinds jaren voor een bepaalde glassoort een overkoepelend stookproces. Waarom? Omdat niemand precies weet waar precies het annealingpunt ligt. (deze curves werden door de fabriek later bevestigd en toegepast). Veel boeken geven prachtige stookcurves maar die leiden alleen maar tot meer verwarring.Dit zijn niet de enige factoren waarbij men rekening moet houden bij het fusen. Glasfusen is een ingewikkeld proces waarbij de glaskunstenaar elke keer weer technische problemen dient optelossen om uiteindelijk een prachtig glasobject te kunnen creeëren.
Uitgaande van een bepaald ontwerp worden de stukken gesneden glas, al dan niet in verschillende kleuren, in een ontwerp geplaatst in een of meerdere lagen op een voorbereidde ovenplaat en verhit de oven tot de gewenste temperatuur volgens een stookcurve.
Hoe hoger de temperatuur hoe meer het glas samensmelt van een "fused to stick" stadium, (waarin het glas afgeronde zijden en hoeken krijgt in een opgelegd ontwerp) tot een "full fuse" waar het glas samensmelt tot een vlak oppervlak. Afhankelijk van de toe te passen technieken kan men de temperatuur varieren. Meestal zal dit rond de 800º zijn. Temperaturen komen erg nauw.
En dan: liever lagere temperaturen en langere tijd in de oven dan hoger en korter. Vaak werkt men met verschillende stookbeurten: eerst een plat stuk een vervolgens de verdere bewerking bijvoorbeeld het verbuigen van de plaat. Men dient hierbij opnieuw de vereiste stookcurvstookcurves aan te passen.

Er bestaan legio mogelijkheden om het glas een aparte uitstraling te geven door een biezondere structuur of door een relief aan te brengen. Er zijn veel mogelijkheden voor decoratieve effecten.
Glas is ongekend veelzijdig en de toepassingen zijn legio. We hechten aan individuele wensen die wij voor u in glas vertalen. De variëteit is enorm. Het glas is pas ontdekt!



Jaroglas atelier
Wel even een andere kijk op glas
Lovense Kanaaldijk 75 5013 BJ Tilburg -Tel 013 - 505 5205
Site aangepast februari 2008 Copyright 2008Jaroglas Nadruk of overnemen zonder bronvermelding niet toegestaan
Disclaimer